Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Cuộc cải cách của áo diễn ra vào năm bao nhiêu?

Mọi kiểu cách tân áo dài đều mang tính thể nghiệm nhưng phải lấy khuôn mẫu của áo dài truyền thống làm nền tảng cơ sở để thể hiện sự sáng tạo thẩm mỹ.

Áo dài là biểu tượng văn hóa dân tộc Việt Nam. Trong suốt tiến trình lịch sử của văn hóa, áo dài không ngừng biến đổi về kiểu dáng lẫn chất liệu, phụ kiện để tạo nên biểu tượng vẻ đẹp của phụ nữ Việt, vừa truyền thống vừa hiện đại.

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Hoa hậu Tiểu Vy dịu dàng trong tà áo dài. Từ chiếc áo tứ thân, năm thân được cách điệu dần thành chiếc Áo dài Le Mur, Lê Phổ cho tới chiếc Áo dài của phụ nữ Việt ngày nay định hình rõ nét và phát triển được tối đa ưu điểm của nó. 

Muôn kiểu áo dài cách tân

Áo dài phụ nữ Việt Nam trong suốt thế kỉ XX đến nay đã có những biến đổi mạnh mẽ với 3 cuộc cách tân lớn vào những năm 30, 60-70 và 90 của thế kỷ XX. Từ cuộc cách tân áo dài đầu tiên diễn ra trong bối cảnh quan niệm thẩm mỹ về vẻ đẹp của phụ nữ bắt đầu thay đổi, do sự tiếp xúc giữa văn hóa cổ truyền Việt Nam và văn hóa phương Tây. Những cải cách kiểu dáng áo dài phụ nữ tiêu biểu phải kể đến áo dài Le Mur của họa sĩ Cát Tường năm 1933 và áo dài Lê Phổ của họa sĩ Lê Phổ năm 1934. Từ đây, trải qua bao lần cách tân cách điệu, áo dài đã tìm được hình hài chuẩn mực của mình.

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Áo dài Cát Tường (1938). (Ảnh: Nhà nghiên cứu Trịnh Bách sưu tầm). Nhiều năm trở lại đây, áo dài cũng có nhiều “cách tân”, thay đổi cho phù hợp với nhịp sống hiện đại. Áo dài được cách tân với những kiểu dáng dễ mặc hơn, tiện lợi hơn cho phái đẹp: Không cổ, cổ thuyền, cổ tròn đang trở nên dần thịnh hành hơn. Ngoài ra còn có áo dài không tay, áo dài tay ngắn, tay lỡ… Thậm chí, nhờ những cách tân gọn gàng và sự bắt mắt, người Việt quay trở lại với chiếc áo dài vốn có của mình trong cuộc sống thường nhật sau một thời gian dài chỉ sử dụng vào các dịp lễ nghi đặc biệt. 

Nếu khoảng 10 năm trước, những bộ áo dài cách tân chỉ xuất hiện trong những sự kiện thời trang như: Sàn catwalk của những tuần lễ thời trang trong bộ sưu tập của nhà thiết kế Minh Hạnh, Sĩ Hoàng, Thủy Nguyễn, Hà Linh Thư…, thì đến năm 2016, sự xuất hiện của nhiều ngôi sao trong những bộ sưu tập áo dài vô cùng ấn tượng đã tạo nên cơn sốt áo dài cách tân cho mùa Tết của năm 2017. Điều này khiến nhiều người hâm mộ mong muốn có được cho riêng mình chiếc áo dài đó. 

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Nhà thiết kế Thuỷ Nguyễn và bộ sưu tập áo dài Cô ba Sài Gòn. Áo dài cách tân dần trở thành xu hướng thời trang với đủ kiểu dáng mới lạ. Áo dài cách điệu với tà áo ngắn trên đầu gối, kết hợp với quần thun ôm, quần jean, hay quần tây ống ôm, nhỏ. Áo dài với quần culottes là một trong những kiểu cách tân táo bạo nhất từ bộ áo dài truyền thống. Áo dài với chân váy là bộ trang phục đang được giới trẻ đón nhận trong vài năm trở lại đây. 

Theo Ths. Lưu Ngọc Thành, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, áo dài cách tân mang hơi thở thời trang của xã hội đương đại và đáp ứng nhu cầu về thẩm mỹ của người dân trong cả nước.

“Áo dài truyền thống đẹp đến chuẩn mực, song ngày nay không ít phái đẹp cảm thấy e ngại mỗi dịp phải diện chiếc áo dài truyền thống. Phần lớn, phái đẹp thấy chiếc áo dài truyền thống quá dài và rườm rà, khiến cho việc hoạt động hay đi lại trên phương tiện tham gia giao thông vô cùng khó khăn. Bên cạnh đó, đặc điểm thời tiết nhiệt độ quá cao (nóng) hay quá thấp (lạnh) làm chiếc áo dài truyền thống trở thành bộ trang phục không mấy phù hợp. Ngoài ra, có nhiều người có thân hình chưa được cân đối luôn gặp khó khăn khi mặc những chiếc áo dài truyền thống, một số trường hợp khác lại hay gặp khó khăn vì thiết kế hàng khuy của áo dài không được tiện lợi…”.

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Tuy nhiên, trên thực tế đã xuất hiện nhiều tranh cãi trái chiều về những chiếc áo dài cách tân. Có quan điểm khắt khe cho rằng, mỗi năm áo dài cách tân như vậy là làm biến đổi, mất đi giá trị của tà áo dài. Những đổi mới quá táo bạo của tà áo, những kiểu cách tân thái quá, những biến tấu tự cho là cách tân áo dài,… xuất hiện ngày càng nhiều đến mức người Việt không còn nhận ra đó là chiếc áo dài truyền thống. 

Trên trang cá nhân, nhà báo Hoàng Nguyên Vũ từng phải kêu lên: “Năm trước là áo dài mặc với quần ống bó, thôi thì cũng tạm chấp nhận dù nhìn hơi không giống ai cho lắm, giống như sữa pha với nước mắm để uống buổi sáng. Năm nay các chị em chân cò cẳng nhện bơi trong cái váy đụp, bên trên là thân áo dài, ôi thôi, mắm tôm pha với ca cao”. 

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Những thiết kế thảm hoạ của áo dài cách tân. Còn nhà thiết kế Đức Hùng khẳng định những kiểu cách tân đó không thể gọi là áo dài: “Nếu chúng ta cổ xúy, ủng hộ kiểu áo dài cách tân phối với váy đụp này thì hình ảnh tà áo dài truyền thống của Việt Nam sẽ bị mai một đi…”.

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Nhưng bên cạnh đó, cũng có nhiều người ủng hộ việc thay đổi, làm mới tà áo truyền thống và bởi sự mới lạ và tiện lợi mà nó đem lại. Thời trang luôn đi liền với tính ứng dụng trong cuộc sống nên dù vướng phải nhiều tranh cãi nhưng theo nhu cầu, đòi hỏi của người mặc mà áo dài ngày càng có nhiều dạng “cách tân”, biến thể. Tuy nhiên cách tân thế nào cho phù hợp với thuần phong mỹ tục, giữ đúng bản sắc đòi hỏi sự sáng tạo, trình độ và trách nhiệm trước hết của các nhà thiết kế đối với áo dài.

Cách tân nên có chừng mực

Trong hội thảo “Áo dài Việt Nam: Nhận diện, tập quán, giá trị và bản sắc”, các nhà nghiên cứu, nhà thiết kế, nhà quản lý văn hoá cho rằng áo dài truyền thống là sự kế thừa giá trị lịch sử, trải qua hàng nghìn năm chứa đựng một cuộc hành trình dài cho đến hôm nay. Vì vậy việc giữ gìn vẻ đẹp của áo dài cần được xem là một chiến lược bảo vệ văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập.

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu

Với những giai đoạn lịch sử khác nhau, áo dài có những thay đổi nhất định để phù hợp và mang hơi thở của thời đại. Tuy nhiên mọi kiểu cách tân áo dài đều mang tính thể nghiệm nhưng phải lấy khuôn mẫu của áo dài truyền thống làm nền tảng cơ sở để thể hiện sự sáng tạo thẩm mỹ. 

ThS. Bùi Thị Kim Phương, Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam nhận định: “Trải qua nhiều biến đổi thăng trầm, bao lần cách tân cách điệu, áo dài Việt Nam đã tìm được hình hài chuẩn mực của nó, hình dạng chiếc áo dài về cơ bản vẫn giữ nguyên, và dù có cải tiến cách nào thì vẫn chú trọng đến thị hiếu thẩm mỹ đã hình thành từ bao đời nay của người Việt, đó là sự kín đáo, trang trọng, đồng thời vẫn tôn lên vẻ đẹp hình thể của chính phụ nữ Việt”.

ThS. Bùi Thị Kim Phương cũng cho rằng, đối với trang phục áo dài cách tân cần tạo ra một sân chơi – đó là việc tổ chức các cuộc thi sáng tạo trong thiết kế áo dài được lấy cảm hứng từ trang phục áo dài truyền thống. Cùng với đó là có những điều tra thăm dò ý kiến để nắm bắt kịp thời suy nghĩ, góp ý đến từ phía công chúng, đặc biệt chú ý đến việc tiếp cận và phỏng vấn các nhà thiết kế thời trang áo dài truyền thống đang sinh nghề tử nghiệp đối với nghề trong suốt cả cuộc đời. Từ đó áo dài sẽ có sự điều chỉnh về mọi mặt để phù hợp với xu thế, nhu cầu đặt ra cũng như để trang phục truyền thống này thực sự lan tỏa vẻ đẹp Việt!./.

(Theo vov.vn)

[Wallin] Áo dài từ lâu vẫn luôn là trang phục truyền thống không thể thiếu của mỗi người dân Việt Nam. Vậy nguồn gốc áo dài từ đâu? Áo dài có từ bao giờ? Sơ lược lịch sử của Áo dài Việt Nam qua các thời kỳ. Hãy cùng chúng tôi khám phá nhé!

Nếu đối với nữ, chiếc áo dài là trang phục tôn vinh vẻ kín đáo, dịu dàng làm toát lên nét duyên dáng, thanh lịch của người con gái Việt, thì áo dài nam lại là trang phục mang nét trang trọng, nghiêm cẩn tạo nên tâm hồn, cốt cách của người đàn ông đất Việt. Thế nhưng, ít ai biết rằng để có được vị thế như ngày hôm nay, áo dài đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử.

Lịch sử Áo dài Việt Nam qua các thời kỳ

Áo dài trước thời Nguyễn

Áo dài được cho là xuất hiện đầu tiên vào những năm 38-42 SCN. Trong giai đoạn này, áo dài thường được gắn liền với hình ảnh Hai Bà Trưng mặc ra chiến trường, đánh giặt Hán giành độc lập cho nước nhà.

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài trước thời Nguyễn

Áo giao lĩnh (thế kỷ 17 – thế kỷ 18)

Cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao nhieu ahr0chm6ly93d3cud2fsbglulnzul3dwlwnvbnrlbnqvdxbsb2fkcy8ymdiwlza5l2fvlwdpyw8tbgluac5qcgc=

Áo giao lĩnh hay còn gọi là Áo giao lãnh là một dạng của Áo trực lĩnh (cổ áo thẳng) phân biệt với Áo đoàn lĩnh (cổ áo tròn). Đến nay, chưa có nhà nghiên cứu nào có thể xác định chính chính xác lịch sử áo dài và thời điểm xuất hiện của áo dài. Theo nhận định cảm quan của người Trung Quốc thì áo dài xuất thân từ sườn xám nhưng sườn xám mới xuất hiện từ năm 1920 còn áo dài đã xuất hiện cách đây hàng ngàn năm.

Sự xuất hiện của áo dài bắt nguồn từ áo giao lĩnh (năm 1744) – là kiểu dáng sơ khai nhất của áo dài Việt Nam. Áo giao lĩnh còn được gọi là áo đối lĩnh, được may rộng, xẻ hai bên hông, cổ tay rộng, thân dài chấm gót. Thân áo được may bằng 4 tấm vải kết hợp mặc cùng thắt lưng màu và váy đen. Đây là kiểu áo cổ chéo gần giống với áo tứ thân. Áo giao lãnh được xem là nguyên gốc của áo dài Việt Nam xưa.

Vào thời gian này, vua Nguyễn Phúc Khoát đã lên ngôi và cai trị vùng đất phía Nam. Miền bắc được cai quản bởi chúa Trịnh ở Hà Nội, người dân ở đây mặc áo giao lĩnh, trang phục mang nét tương đồng với người Hán.

Nhằm phân biệt giữa Nam và Bắc, vua Nguyễn Phúc Khoát đã yêu cầu tất cả phụ tá của mình vận quần dài bên trong một chiếc áo lụa. Bộ váy này kết hợp giữa trang phục người Hán và Chămpa. Có thể đây là hình ảnh của bộ áo dài đầu tiên.

1663897753 921 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo giao lĩnh – nguyên gốc Áo dài Việt Nam

Áo dài tứ thân (thế kỷ 18 – đầu thế kỷ 20)

1663897754 371 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài tứ thân

Theo các nhà nghiên cứu và những hiện vật tại các bảo tàng áo dài thì để tiện hơn trong việc lao động sản xuất của người phụ nữ, chiếc áo giao lĩnh được may rời 2 tà trước để buộc vào với nhau, hai tà sau may liền lại thành vạt áo.

Loại áo này thường may màu tối, được xem là chiếc áo mộc mạc, khiêm tốn mang ý nghĩa tượng trưng cho 4 bậc sinh thành của hai vợ chồng.

>> Xem thêm chi tiết về Áo tứ thân

Áo dài ngũ thân (1744)

1663897756 814 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài ngũ thân

Áo ngũ thân là một loại trang phục truyền thống của người Việt Nam, ra đời năm 1744, sau cải cách trang phục đàng trong của chúa Nguyễn Phúc Khoát. Áo cho nam có cổ cao, thẳng và vuông tượng trưng cho sự chính trực của người quân tử. Áo có 5 cúc làm bằng kim loại, ngọc, gỗ,… chứ không phải bằng vải như sườn xám Trung Quốc. Áo có ngũ thân tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu, một thân con (nhỏ nhất, nằm trong) tượng trưng cho mình (người mặc). Tà áo không bó sát người mà rộng, càng xuống càng xòe ra. Tay áo rộng, hẹp tùy ý.

Áo luôn có 5 cúc cài thể hiện đạo lý làm người của người Việt Nam là Nhân – Lễ – Nghĩa – Trí – Tín

Áo mặc thường màu sắc nhã nhặn, không có diềm cổ, diềm tay áo. Thường được mặc kèm một chiếc áo lót màu trắng để làm nền cho áo ngoài, thể hiện sự sạch sẽ ở bên trong. Thể hiện quan niệm truyền thống đẹp đẽ của người Việt: cái gì đẹp thì nên giấu vào trong. Áo ngũ thân luôn đi kèm với khăn vấn.

Ban đầu, áo ngũ thân vốn được tạo ra để cả nam và nữ cùng mặc. Tuy nhiên theo thời gian, chiếc áo dài nam dần mất. Vì thế khi nhắc đến áo dài người ta nghĩ ngay đến tà áo dài nữ.

Áo có 4 vạt được may thành 2 tà như áo dài, ở tà trước có thêm một vạt áo như lớp lót kín đáo chính là vạt áo thứ 5. Kiểu áo này được may theo phom rộng, có cổ và rất thịnh hành đến đầu thế kỉ XX.

Áo dài Lemur (1939 – 1943)

1663897757 393 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Lemur

Kiểu áo này được cải biến từ áo ngũ thân do họa sĩ Cát Tường sáng tạo vào năm 1939. Áo dài Lemur là tên được đặt theo tên tiếng Pháp của bà, áo chỉ có hai vạt trước và sau, vạt trước dài chấm đât, áo được may ôm sát cơ thể, tay thẳng và có viền nhỏ. Khuy áo được mở sang bên sườn nhằm nhấn thêm vẻ nữ tính, kiểu áo này thịnh hành đến 1943 thì bị lãng quên.

Áo dài Lê Phổ (1943 – 1950)

1663897758 110 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Lê Phổ

Đây cũng là một sự kết hợp mới từ áo tứ thân, biến thể của áo dài Lemur của họa sĩ Lê Phổ nên được gọi là áo dài Lê Phổ.

Bà đã thu gọn kích thước áo dài để ôm khít thân hình người phụ nữ Việt Nam, đẩy cầu vai, kéo dài tà áo chạm đất và đem đến nhiều màu sắc mới mẻ. Nói cách khác, bà khiến nó trở nên gợi cảm, tinh tế và thu hút hơn. Mẫu áo dài Lê Phổ cổ cao được xem là mẫu nguyên gốc của thiết kế áo dài Việt hiện nay.

Áo dài Trần Lệ Xuân / Áo dài bà Nhu (1958 – đầu những năm 1960)

1663897760 92 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Trần Lệ Xuân

Vào cuối thập niên 50, Mỹ thay Pháp đô hộ Việt Nam, và đây là thời điểm áo dài bước vào chính trường một lần nữa. Năm 1958, Trần Lệ Xuân, vợ của cố vấn chính trị tổng thống (đồng thời cũng là anh trai) tạo nên đột phá khi mặc bộ váy và mang găng tay cùng với cổ chữ V và tay ngắn. Mặc dù nhiều người ca ngợi vẻ tinh tế trong bộ váy của bà, rất nhiều người chỉ trích rằng bộ váy thiếu thẩm mỹ. Đó cũng là lúc ngôi vị áo dài bị rớt bảng. Thực tế, mẫu thiết kế hiện đại bị chê bai nhiều đến nỗi khiến chính quyền cấm trang phục này khỏi giới tư bản.

Vào cùng khoảng thời gian đó, bộ váy bắt đầu đặt chân đến miền Nam, và nhà thiết kế người Sài Gòn Trần Kim và Dung đã cải tiến chiếc áo một lần nữa bằng cách thêm vào tay áo bà ba. Đây là điểm nổi bật với đường may chéo chạy từ dưới cánh tay lên đến cổ áo. Rất nhiều phụ nữ thích chi tiết này vì nó giúp họ dễ cử động và thoải mái hơn.

Áo dài Raglan (1960)

1663897761 538 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Raglan

Áo dài Raglan còn gọi là áo dài giắc lăng, xuất hiện vào năm 1960 do nhà may Dung ở Đakao, Sài Gòn sáng tạo ra. Áo dài Raglan với đặc điểm nổi bật ôm khít phần eo.

Điểm khác biệt lớn nhất của áo dài Raglan là áo ôm khít cơ thể hơn, cách nối tay từ cổ chéo xuống một góc 45 độ giúp người mặc thoải mái linh hoạt hơn. Hai tà nối với nhau bằng hàng nút bấm bên hông. Đây chính là kiểu áo dài góp phần định hình phong cách cho áo dài Việt Nam sau này.

Áo dài Miniraglan / Áo dài chít eo (1960 – 1970)

1663897762 704 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Miniraglan

Áo dài hiện đại Việt Nam (từ 1970 đến nay)

1663897764 276 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài hiện đại Việt Nam

Áo dài Việt Nam qua các thời kỳ có sự biến đổi với nhiều kiểu dáng, chất liệu từ hiện đại đến phá cách. Áo dài còn được biến chuyển thành áo cưới, áo cách tân… Nhưng dù thế nào thì chiếc áo dài truyền thống của người phụ nữ Việt vẫn giữ được nét uyển chuyển, gợi cảm, kín đáo mà không trang phục nào mang lại được.

Cùng với xu hướng năng động, thay đổi của lối sống hiện đại, tà áo dài truyền thống được các nhà thiết kế cách điệu với tà ngắn hơn, thay đổi ở cổ áo, tay áo hoặc thậm chí là tà áo hoặc quần mặc chung với áo dài đem đến cho người phụ nữ Việt nhiều sự chọn lựa. Cũng chính vì sự cách điệu này mà áo dài ngày càng được phụ nữ Việt diện nhiều hơn trong đời sống hàng ngày. Bạn có thể bắt gặp tà áo dài đầy màu sắc với nhiều kiểu dáng mới lạ, độc đáo trong văn phòng, chốn chùa chiền linh thiêng hay thậm chí khi đi dạo phố bên ngoài.

Với lịch sử phát triển qua thời gian dài như vậy, chiếc áo dài Việt Nam đã hoàn thiện hơn bao giờ hết. Áo dài trở thành biểu tượng của nền văn hóa, tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữ Việt. Có thể nói, áo dài không chỉ là một bộ trang phục đại diện cho cả một nền văn hóa, mà còn là cảm hứng sáng tác không dứt của nghệ thuật Việt Nam.

Tóm lại, áo dài đã được giữ nguyên từ cuối thập niên 70 đầu thập niên 80 khi áo dài trở nên ôm khít hơn, với cổ áo cao và quần ống loe cho tới tận ngày nay.

Với lịch sử phát triển từ ngàn năm trước, áo dài Việt Nam đã có nhiều sử thay đổi đáng kể. Tuy nhiên vẫn giữ được những nét đặc trưng riêng của tà áo dài Việt Nam. Ngày nay, áo dài được thiết kế phải dựa trên nền vải mượt mềm như lụa, đảm bảo rằng không chỉ mang màu sắc biểu tượng cho đất nước, con người Việt Nam mà còn giúp cho bạn bè thế giới biết đến người Việt Nam nhiều hơn thông qua tà áo dài.

Cấu tạo Áo dài Việt Nam

1663897765 73 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Cấu tạo Áo dài Việt Nam

Dù là áo dài ở thời kỳ nào thì cấu tạo của một bộ áo dài đều gồm các phần: cổ áo, thân áo, tà áo, tay áo, quần.

  1. Cổ áo cổ điển cao khoảng 4 đến 5cm. Ngày nay, kiểu cổ áo dài được biến tấu khá đa dạng như kiểu trái tim, cổ tròn, cổ chữ U, trên cổ áo thường được đính ngọc.
  2. Thân áo được tính từ cổ xuống phần eo. Cúc áo dài thường từ cổ chéo sang vai rồi kéo xuống ngang hông. Từ eo, thân áo dài được xẻ làm hai tà, vị trí xẻ tà ở hai bên hông.
  3. Áo dài có hai tà: tà trước và tà sau. Ngày xưa tà trước bằng tà sau nhưng ngày nay đã có nhiều loại áo tà trước ngắn hơn tà sau. Trên tà áo trước thường được thêu những hoa văn hay những bài thơ.
  4. Tay áo được tính từ vai, may ôm sát cánh tay, dài đến qua khỏi cổ tay.
  5. Chiếc áo dài được mặc với quần thay cho chiếc váy ngày xưa. Quần áo dài được may chấm gót chân, ống quần rộng. Quần áo dài khi xưa may bằng vải cứng cáp, nay thường được may với vải mềm, rũ. Màu sắc thông dụng nhất là màu trắng. Nhưng xu thế thời trang hiện nay thì chiếc quần áo dài có màu đi tông với màu của áo.

Bàn về nguồn gốc Áo dài Việt Nam

Thiển nghĩ, chúng ta không nên quá lo lắng về chuyện ai đó cho rằng, áo dài Việt Nam là sự sao chép, hay đại khái có nguồn gốc từ Trung Hoa, bởi:

– Các sách Sử ký, Tiền Hán thư, Hậu Hán thư, Giao châu ngoại vực ký, Thủy kinh chú,… của Trung Hoa đều thừa nhận sự khác biệt giữa văn minh Hán và phong hóa Giao Chỉ. Thư của Hoài Nam Vương Lưu An gửi Hán Vũ Đế khẳng định rằng, “Dân Việt là dân cạo tóc, vẽ mình, không thể lấy pháp độ của nước đội mũ mang đai (Trung Hoa) mà trị được. Từ thời Tam Đại (Hạ Thương Chu) thịnh trị, đất Hồ, đất Việt không theo chính sóc (lịch của Trung Quốc)”2. Điều ấy cho thấy, tinh thần độc lập, tự chủ của người Việt đã được hun đúc, đã được khẳng định từ lâu rồi.

– Trong các sách Giao châu ngoại vực ký, Thủy kinh chú, Hậu Hán thư đều có ghi chép về thuật canh tác, lối ăn mặc của người Việt ở thời Đông Sơn. Đối chiếu các sách này và dựa vào trang trí trên cán dao găm hình người, hoa văn trên trống đồng và các thư tịch cổ Trung Hoa, GS Trần Quốc Vượng và các đồng sự cho rằng, “Người Đông Sơn không phải chỉ biết có ở trần, mặc vỏ sui như nhiều người thường nghĩ. (…) Các tài liệu đều phản ánh lối ăn mặc quần áo theo phương châm giản dị, gọn gàng tới mức tối đa: Ở trần, đóng khố, đi chân đất. Riêng với nữ phổ biến mặc váy thay khố. Tuy vậy cũng có một số loại áo, áo cánh dài tay, áo xẻ ngực bên trong có yếm. Ngoài ra còn có một số trang phục lễ hội như váy lông chim hay lá kết, khố dài thêu,…”3.

– GS Đào Duy Anh cũng nói rõ, “Theo sách Sử – ký chép thì người Văn Lang xưa, tức là tổ tiên ta, mặc áo gài về bên tả (tả nhiệm). Sử lại chép rằng ở thế kỷ thứ nhất, Nhâm Diên dạy cho dân quận Cửu – chân dùng kiểu quần áo theo người Tàu. Theo những lời sách chép đó thì ta có thể đoán rằng trước hồi Bắc thuộc thì dân ta gài áo về tay trái, mà sau bắt chước người Trung-quốc mới mặc áo gài về tay phải”4. Có hai vấn đề cần làm rõ: 1. Rõ ràng, người Văn Lang có y phục riêng, mặc áo gài bên trái (không phải chỉ ở trần hoặc mặc yếm). Nhiều bài viết do trích dẫn không cẩn thận nên cụm từ “mặc áo gài bên trái” thành “mặc áo dài bên trái” làm cho câu văn (dịch từ Sử ký) không rõ nghĩa, dẫn đến sự ngộ nhận rằng, người Văn Lang xưa đã mặc áo dài (!), nhiều người khác sao chép một cách cẩu thả khiến nhận định áo dài đã xuất hiện từ thời Hùng Vương trở nên phổ biến, để rồi đi đến mặc nhiên thừa nhận. 2. Sự giao thoa văn hóa từ lâu đã diễn ra giữa các nước trong khu vực rộng lớn bao gồm cả Trung Hoa và các nước trong cộng đồng Bách Việt, trong đó có cả việc người Trung Hoa mặc áo gài bên trái giống như người Việt mà Khổng Tử đã đề cập trong sách Luận ngữ rằng, “Nếu không có Quản Trọng thì chúng ta phải cài vạt áo bên tả và búi tóc như người Man di”. Quản Trọng (tức Quản Di Ngô) sống vào cuối thế kỷ VIII đầu thế kỷ VII TCN, tức cũng tương ứng (hoặc sớm hơn một ít) với thời kỳ dựng nước Văn Lang của các vua Hùng, như vậy có nghĩa, thời kỳ này, người Văn Lang đã mặc áo “gài bên trái”, mãi cho đến thế kỷ I Công nguyên, tức khi Âu Lạc đã bị nhà Hán đô hộ thì người Việt mới mặc áo “gài bên phải” như người Trung Hoa. Điều này cũng dễ hiểu, bởi nói như GS Trần Quốc Vượng, “Nền văn hóa Việt Nam không co lại để tự vệ một cách bảo thủ và cô lập. Nó không từ chối từ những đóng góp của những yếu tố bên ngoài, mà còn tỏ ra có khả năng thu nạp và dung hóa mạnh những cái hay, cái đẹp của các nền văn hóa ngoại lai, kể cả các nước đang xâm lược và đô hộ mình”5. Thế cho nên, việc tiếp thu loại áo gài bên phải là rất có thể, ngoài ra còn có thể tiếp biến nhiều nét văn hóa khác của Trung Hoa.

Điều đáng nói là, cho dù “gài bên trái” hay “gài bên phải” cũng không hẳn đã là áo dài. Vì không một sử liệu nào cho thấy, thời Văn Lang – Âu Lạc, người Việt đã mặc áo dài, kể cả hình ảnh trên trống đồng Ngọc Lũ hay hình người trên cán dao thời Đông Sơn.

Thế kỷ I Công nguyên, Nhâm Diên “dạy cho dân quận Cửu-chân dùng kiểu quần áo theo người Tàu”. Hiện tượng này diễn ra trước khi cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ, vì thế đã có người cho rằng, Hai Bà Trưng ra trận mặc áo dài màu vàng rực rỡ. Tôi cố tìm kiếm một hình ảnh nào đó (hoặc tượng, tranh tượng, phù điêu,…) để có thể tin rằng Hai Bà đã mặc áo dài ra trận, song, tất cả chỉ là những tranh vẽ, phù điêu do người đời sau “sáng tác” dựa vào cái gọi là “tương truyền”. Hai Bà Trưng ra trận ăn mặc đẹp là rất có thể. Còn việc Hai Bà mặc áo dài hay không chưa có cơ sở nào để khẳng định. Vậy, áo dài Việt Nam ra đời từ bao giờ? Bản thân tôi vẫn chưa thể có câu trả lời cụ thể, song một thực tế cần được ghi nhận là không đợi đến khi chiếc “Áo dài Võ Vương”6 ra đời thì lịch sử “Áo dài Việt Nam” mới bắt đầu như một số người quan niệm. Qua khảo cứu tượng bà Tiên Thiên Thánh Mẫu ở chùa Phúc Long (làng Yên Vệ, Khánh Phú, Yên Khánh, Ninh Bình) ta thấy tượng Bà còn giữ nguyên nét cổ xưa với bộ trang phục thời nhà Lý (thế kỷ XI), bên trong mặc nội y, ngoài khoác đối khâm. Có lẽ đến nay, đây là hình ảnh khá sớm về trang phục được xem là áo dài ở Việt Nam.

Với tôi, “Áo dài Việt Nam” đã ra đời trước thế kỷ XI, và có thể đã có từ thời Bắc thuộc. Vì mấy lẽ:

– Bấy giờ, người Trung Hoa đã mặc áo dài. Chính sách đồng hóa của chính quyền phương Bắc, chắc hẳn có ảnh hưởng nhiều đến trang phục của người Việt.

– Trước khi người Trung Hoa thống trị nước ta, người Việt tuy chưa mặc áo dài, nhưng những yếu tố về trang phục trước đó như áo cài khuy (bên trái rồi bên phải), váy dài, váy xẻ, váy xòe,… là tiền đề cơ bản cho sự hình thành chiếc áo dài về sau (yếu tố bản địa kết hợp tiếp biến ngoại lai).

– Việc trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa ở nước ta phát triển mạnh hơn hẳn cả Trung Hoa như thư tịch cổ đã nêu. Đó là cơ sở cho sự hình thành chiếc áo dài về mặt nguyên liệu, gắn liền với kỹ thuật chế tác, thiết kế.

Tinh thần độc lập, tự chủ của dân tộc Việt được hun đúc và trưởng thành trong suốt thời kỳ đấu tranh chống đồng hóa của phong kiến phương Bắc chắc hẳn đã thể hiện trong cách ăn mặc; trong phong tục tập quán và tiếng nói của người Việt, để đến thế kỷ X, khi nền độc lập tự chủ của dân tộc được khôi phục, nhiều nét văn hóa dân tộc được định hình, để rồi đến thời Lý Trần, Triều đình đã ban bố những quy chế về trang phục một cách cụ thể và rõ ràng, chặt chẽ.

Sử sách cho biết, dưới Triều Lý (1009-1225) những quy định về trang phục đã được đặt ra một cách cụ thể. Năm 1030, “Định kiểu mũ áo của các công hầu văn võ”7. Năm 1040, Nhà vua “xuống chiếu phát hết gấm vóc của nước Tống ở trong kho ra để may áo ban cho các quan, từ ngũ phẩm trở lên thì áo bào bằng gấm, từ cửu phẩm trở lên thì áo bào bằng vóc, để tỏ là vua không dùng gấm vóc của nước Tống nữa”8,… Ở thời Trần, như sách Sứ Giao châu thi tập của Trần Cương Trung nhà Nguyên cho biết, “Người trong nước đều mặc lụa thâm, áo hoa, quần mỏng, áo cổ tròn khâu bằng là, đàn bà cũng mặc áo thâm, nhưng màu trắng ở trong rộng hơn để viền vào cổ áo, rộng bốn tấc, họ cho thế là khác với áo đàn ông, các sắc xanh, hồng vàng tía, tuyệt nhiên không có”9. Năm 1300, Triều đình “quy đinh kiểu mũ áo mới cho quan văn võ”, theo đó, “Ống tay áo của các quan văn võ rộng 9 tấc đến 1 thước 2 tấc, không cho dùng từ 8 tấc trở xuống. Các quan văn võ không được mặc xiêm, tụng quan không được mặc thường”,…10.

Điều đáng lưu ý là áo dài Việt Nam không chỉ dành riêng cho phụ nữ mà cả đàn ông đều mặc, và cũng không chỉ là triều phục, lễ phục mà cả dân gian đều dùng. Nếu như áo dài phụ nữ được xem là nét tiêu biểu của văn hóa Việt Nam, thì áo dài đàn ông lại được xem xét để lựa chọn là “quốc phục” của nước nhà.

Những điều thú vị về Áo dài Việt Nam

Áo dài là trang phục truyền thống của Việt Nam, mặc cùng với quần dài, che thân từ cổ đến hoặc quá đầu gối và dành cho cả nam lẫn nữ nhưng hiện nay thường được biết đến nhiều hơn với tư cách là trang phục nữ. Áo dài thường được mặc vào các dịp lễ hội, trình diễn; hoặc tại những môi trườngđòi hỏi sự trang trọng, lịch sự; hoặc là đồng phục nữ sinh tại trường trung học phổ thông hay đại học; hay đại diện cho trang phục quốc gia trong các quan hệ quốc tế. Các người đẹp Việt Nam hầu hết đều chọn áo dài cho phần thi trang phục dân tộc tại các cuộc thi sắc đẹp quốc tế.

Trước đây, áo dài thường được mặc kết hợp cùng với nón quai thao, nón lá, hay là khăn đóng. Nhưng kiểu sơ khai nhất của chiếc áo dài là chiếc áo giao lãnh. Chúa Nguyễn Phúc Khoát là người được xem là có công sáng chế chiếc áo dài và định hình chiếc áo dài Việt Nam như ngày nay.

Từ “Áo dài” (ao dai /ˈaʊ ˌdʌɪ/) được đưa nguyên bản vào từ điển Oxford và được giải thích là loại trang phục của phụ nữ Việt Nam với thiết kế 2 tà áo trước và sau dài chấm mắt cá chân che bên ngoài chiếc quần dài.Trải qua biết bao thế hệ tà áo dài hiện đại có những thay đổi để phù hợp với xu thế thời trang và nhu cầu ăn mặc của con người nhưng nó vẫn giữ nguyên được bản sắc văn hóa nghìn năm của dân tộc.

Màu sắc Áo dài là biểu tượng

1663897767 1 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Màu sắc Áo dài là biểu tượng

Thông thường, màu sắc vải vóc rất quan trọng vì nó thể hiện địa vị của một người trong xã hội. Những người phụ nữ trẻ thường thích ăn vận màu sắc trong trẻo và tươi mới. Khi cô ấy bắt đầu trưởng thành hơn, họ chuyển sang màu phấn, để tỏ ý rằng mình vẫn chưa lập gia đình. Sau khi cưới, cô ấy có quyền ăn mặc các màu đậm hơn. Còn có những màu cụ thể để dành cho những dịp lễ đặc biệt, ví dụ như lam và tím.

Mặc dù vậy, phụ nữ Việt hiện đại không bị quá gò bó vào những quy tắc này. Áo dài vẫn tiếp tục đổi thay dưới những hình hài khác nhau, với niềm tin rằng nó nên được mặc như thế nào mới chính xác.

Áo dài mượt như lụa

1663897768 699 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài mượt như lụa

Nguyên gốc, trang phục phải được may bằng lụa để đảm bảo sự nhẹ nhàng và ôm vừa vặn thân thể, cũng như tính năng chóng khô khi thấm nước.

Áo dài không chỉ dành cho các quý cô

1663897769 510 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài không chỉ dành cho các quý cô

Áo dài còn dành cho đàn ông nữa nếu bạn chưa biết. Mặc dù ngày nay họ chỉ mặc vào những dịp cực kỳ quan trọng như đám cưới, nhưng ta vẫn có thể thấy ở đâu đó, đặc biệt là những thế hệ lớn tuổi.

Ý nghĩa của Áo dài Việt Nam

Qua hơn ngàn năm Bắc thuộc và trăm năm chịu sự đô hộ của thực dân Pháp chính vì thế chiếc áo dài Việt Nam chịu sự ảnh hưởng phần nào bởi hai nền văn hóa phương Đông và phương Tây vượt qua bao thăng trầm để giờ đây sự góp mặt của chiếc áo dài chính là niềm tự hào dân tộc. Vậy chiếc áo dài Việt Nam có ý nghĩa sâu xa như thế nào?

Áo dài Việt Nam hơi thở của nền văn hóa Việt

1663897771 729 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Việt Nam hơi thở của nền văn hóa Việt

Không đơn giản gì mà trước hàng trăm sự lựa chọn đến từ nhiều bộ trang phục đang có tại đất nước Việt Nam thế mà chiếc áo dài lại chiếm trọn trái tim mọi người dân đất Việt. Bởi phom dáng của áo dài tạo nên nét cuốn hút ở phần hông xẻ dài đến tà áo chia thành 2 vạt trước sau, ôm trọn đường cong cơ thể người phụ nữ. Vừa gợi cảm, quyến rũ thế nhưng vẫn không kém phần kín đáo, sang trọng.

Vào năm 1970, một sự kiện hội chợ quốc tế O-Sa-Ka diễn ra tại đất nước Nhật Bản chiếc áo dài Việt Nam vinh dự nhận huy chương vàng và được bầu chọn là một trong những bộ y phục đẹp nhất.

Áo dài Việt Nam mang đậm triết lý nhân sinh

1663897772 532 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Việt Nam mang đậm triết lý nhân sinh

Ngoài nét đẹp văn hóa vốn có chiếc áo dài Việt Nam còn chứa đựng ý nghĩa đạo lý truyền thống từ bao đời nay. Bởi được cải tiến dựa trên áo tứ thân thời xa xưa vốn dĩ hai tà áo đã được tựng trương tứ thân, phụ mẫu, năm chiếc khuy cài bên ngực trái của áo bên cạnh tác dụng giữ cho chiếc áo ngay thẳng, kín đáo mà còn đại diện cho năm đạo làm người: nhân, lễ, nghĩa, trí, tín…

Áo dài Việt Nam bản thu nhỏ của đất nước Việt Nam

1663897773 124 cuoc cai cach cua ao dien ra vao nam bao

Áo dài Việt Nam bản thu nhỏ của đất nước Việt Nam

Khoác lên mình bộ trang phục truyền thống người con gái Việt Nam toát lên vẻ đẹp thuần khiết trong sáng, các chiếc áo dài được thiết kế vừa vặn tôn lên đường cong hình chữ S hoàn hảo. Tựa như hình dạng của Việt Nam trên bản đồ thế giới. Bộ trang phục truyền thống Việt Nam ngày nay được xuất hiện tại hầu hết các cuộc thi sắc đẹp trên toàn cầu, qua bàn tay nhà thiết kế chiếc áo dài được điểm tô thêm phần họa tiết tạo nên sức thu hút quyến rũ hơn.

Mỗi dân tộc trên thế giới đều có một loại trang phục truyền thống mà chỉ cần nhìn cách phục sức của họ, chúng ta có thể nhận biết họ thuộc quốc gia nào. Nếu người Nhật Bản có Kimono, người Hàn Quốc có Hanbok, người Trung Quốc có Sườn xám,… thì người Việt Nam lại hãnh diện khi mang trên mình chiếc Áo dài dân tộc. Theo dòng chảy của lịch sử, chiếc áo dài đã có nhiều thay đổi để phù hợp với từng giai đoạn của xã hội. Thế nhưng, dẫu thay đổi thế nào đi chăng nữa, áo dài vẫn luôn là biểu tượng của vẻ đẹp, văn hóa và là niềm tự hào của hàng triệu người con đất Việt.

Ngược dòng thời gian tìm về cội nguồn của Áo dài dân tộc Việt Nam, dựa trên những tài liệu, thông tin của những nhà văn hóa, nghiên cứu lịch sử… khoảng 3.000 năm trước, hình ảnh chiếc áo dài với hai tà thướt tha, mềm mại, mỏng manh như cánh bướm bay trong gió đã xuất hiện trên những cổ vật như mặt trống đồng Ngọc Lũ, Hòa Bình, Hoàng Hạ, trên thạp đồng Đào Thịnh. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lại cho rằng, chiếc áo dài đã ra đời từ thời Chúa Nguyễn Phúc Khoát, xưng Vũ Vương (1739-1765) ở thế kỷ XVIII.

Có tài liệu ghi chép rằng áo dài Việt Nam có nguồn gốc từ áo sườn xám – trang phục truyền thống của Trung quốc. Tuy nhiên thời gian xuất hiện của sườn xám lại sau sự xuất hiện của áo dài Việt Nam.

Áo dài Việt Nam đã có lịch sử phát triển hàng ngàn năm trước khi sườn xám xuất hiện. Ngày nay, áo dài trở thành một biểu tượng đặc trưng của truyền thống Việt Nam và mặc dù không được chính thức phong làm quốc phục, nó đã trở nên phổ biến ở đất nước này và trên khắp thế giới.

Bài viết được chia sẻ bởi kinhnghiem.com

Leave a Reply

Your email address will not be published.